Author: Haritz

TECNOLOGIA BERRIEN ERAGINA GIDOIETAN

Esan bezala, gidoia irratsaio baten idatzizko adierazpena da. Hau da, gidoian jasotzen da bai esatariak irakurriko duen testua (gidoi literarioa) zein irratsaioan zehar sartuko diren soinu iturriak zein horiek agertuko diren ordena (azalpen teknikoak). 
1990eko hamarkadara arte, gidoiak idazmakinez egiten ziren irrati guztietan, eta horrek zeukan desabantaila bat: aldaketak sartzeko gidoi osoa berridatzi behar zen edo, bestela, pasarte batzuk “moztu” eta “itsatsi” fisikoki itsatsi ere. Horretaz gainera, kalko-papera erabiltzen zen gidoiaren kopiak egiteko, horretako bat eman behar baitzitzaion kontrol-teknikoari, eta beste batzuk esatarien artean banatu. Paperean oharrak izateko, oso zehatzak ziren gidoiak idazteko orduan erabili beharreko arauak: letra-tipoa, alde teknikoaren eta literarioaren bereizketa, margenak eta lerro batetik besterako espazioak…; gainera, eskuz idatzitako aldaketak sartzeko toki nahikoa jarri behar zen.
Ordenagailua irratietako idazgeletan sartu zenean, aldaketak nabariak izan ziren. Idazmakinen garaian, behar beharrezkoa zen irratsaio batean parte hartzen zuten osagai guztiak gidoia idatzi baino lehenago zehaztea, agertuko ziren ordenan idatzi behar baitzuen idazleak; ordenagailuak, berriz, gidoi-egilearen lana erraztu zuen, eta testu-editoreei esker, ez ditu tarteak agertuko diren ordenan idatzi behar (linealki) eta aldaketak sartu ahal ditu gidoiaren edozein tokitan bada ere, osoa berridatzi behar gabe.
Hurrengo pausua, gidoian bertan soinuak sartu ahal izatea izan zen. Horrek, esaterako, asko erraztu du kazetarien lana adierazpenak jasotzen dituzten albisteak edo/eta albistegien pautak eta eskaletak egiterakoan. Irrati-software askok –sarean- soinuen eta testuen partekatzea eta trukaketa ahalbideratzen dute irratsaio baten partaide guztien artean, eta irrati bat baino gehiagotan ez dute paperezko euskarririk behar irratsaioaren gidoia erabiltzeko, pantaila batetik irakurri ahal baitute irratsaioko partaideek telebistako promter bat balitz bezala.
Interneteko konexio bat izanda, teknologiak eskaintzen dituen aukerak areagotzen dira: amaraunean dagoen informazioa –soinuak barne- eskura izaten du idazleak idazgelako ordenagailutik, baita zuzeneko irratsaioa egiten den mintzatokitik edo kontrol-gelatik ere.
Publizitate-arduradunen lana ere erraztu dute sistema digitalek. Iragarkiak mp3 edo antzeko taxueran gorde eta kudeatu ahal dute (adibidez, bezeroei bidali argitaratu baino lehen, oniritzia eman ditzaten), baita zenbat alditan emititzen den jakin ere, ordenagailuan bertan dagoen informazioari esker.
Informazioan, publizitatean eta edukien kudeaketan ez ezik, edizioan eta soinu-muntaketan ere eragin handia izan du ordenagailuan irratietan sartzeak. Adierazpide asko eta berriak zabaldu ditu edizio digitalak. Alde batetik, edizio digitala ez-lineala da, hau da, testu-editoreetan bezalaxe, ez da beharrezkoa irratsaio edo soinu-muntaketa baten soinuak agertuko diren ordena kronologikoan grabatu behar, eta erraza da soinu berriak sartzea, gidoi osoa (eta grabaketa) hankaz gora jartzea.
Beste aldetik, eta bereziki pista-anitzeko editoreei esker, irudimena dugu ia muga bakarra soinuak nahasteko orduan. Editore hauek ikuskizuna eta “iruditasuna” ekarri dute soinu-muntaketetan eta, ondorioz, irratsaioetara. Dena den, asko badira zabaldutako aukera berriak, oso gutxitan erabiltzen dira, eta bide berriak edo irudimen handiko edukiak egiteko baino gehiago, ohiko lanak errazteko erabiltzen dira teknologia berriak, presak eta “egunerokotasunak” kateatutako irrati-eredu batean.
Teknologiak ez dira berez, edo haiek bakarrik, gidoi onen sortzaileak, eta irratsaio on baten atzean gidoi-egileen sormen lana dago bereziki. Beraz, eskaintza berriak planteamendu berrietara eraman behar gaituzte, eta horiek gidoietan islatu ere. GIDOI ON BAT IDEIA ON BATETIK HASTEN DA, ETA TEKNOLOGIAK BIDE BERRIAK ZABALTZEN DITUZTE, ETA HAIEK BAKARRIK EZ DIRA GIDOI ONEN SORTZAILEAK.

Teknologia berriak erabiltzeko aholku batzuk:
a)	Teknologia berriek, eta bereziki Internetek eta posta elektronikoak, eskaintzen dituzten aukerak aprobetxatu entzuleen eta beste subjektuen parte hartzea bultzatzeko.
b)	Soinu-baliabideak erabili irrati-muntaketetan: kalitate bikaineko grabaketak, hotsak, soinu-efektuak …
c)	Publizitate-iragarki orijinalak sortu, eta ez hondoko musikaren gaineko testu hutsak irakurri.
d)	Eta ez ahaztu: SORMENA IZAN DADIN MUGA BAKARRA